Toen in 2005 aan het De Coninckplein de Permeke-bibliotheek opende, schreef toen-malig Antwerps stadsdichter Ramsey Nasr het gedicht 'Achter een vierkante vitrine'. Daarin zegt een bewoner van de tot dan toe notoire probleemwijk: “dees hier was altijd een nette buurt / met fatsoenlijke hoeren afrikanen verslaafden / (…) / enfin marginalen gelijk gij en ik”. Aan die regels moest ik denken bij het lezen van Het Nachtlicht . De nieuwe roman van Erik Vlaminck speelt in de jaren 90 aan dat andere toentertijd beruchte plein, het Sint-Jansplein, en gaat over sekswerkers, drugsverslaafden en daklozen.

Het Nachtlicht is een café dat 24/7 open is. Thuislozen mogen er de nacht doorbrengen en een douche nemen. Daardoor is het een verzamelpunt voor mensen aan de zelfkant van de maatschappij. Het bier vloeit er rijkelijk en de jukebox brengt vertier, wat helpt om de miserie even te vergeten. Ze vinden er wat warmte - letterlijk en figuurlijk.

Een van hen is Ronny, die ooit een zaak had, maar na zijn scheiding financiële problemen kreeg en uiteindelijk op straat belandde. Met hem gaat het van kwaad tot erger. Is hij eerst bedelaar, later belandt hij in de kleine criminaliteit en uiteindelijk wordt hij gecolloqueerd.

Als tussen de sekswerkers een tiener opduikt die zwaar aan de drugs zit, spelen bij Ronny vaderlijke gevoelens op, als compensatie voor de verbroken relatie met zijn zoon. Hij wil zich over haar ontfermen, maar zij beseft: “Hij heeft het in zijn hoofd gehaald dat hij me gaat redden. Hij kan zichzelf niet eens redden.” En zij wil niet gered worden.

Het Nachtlicht dient zich aan als een schelmenroman. Tragikomisch is de openings- scène waarin de gendarmes Ronny oppakken en droppen bij de vuilnisbelt, hilarisch de instructie voor het openen van auto's, kolderesk de bladzijden waarin de airbag van de rijkswachters wordt gestolen, en grappig de tongbreker die als test geldt om te bepalen of je voldoende drank hebt gehad: “Ik mix whisky met de whiskymixer.” Maar achter de luim schuilt diepe tragiek, die Vlaminck invoelend beschrijft: armoede, de schaamte daarover, het verdriet om de breuk met de familie, alcoholisme, de ruwe wetten van de straat.

Even slikken is het als een foto van het café duidelijk maakt dat Het Nachtlicht echt heeft bestaan. En de verhalen dus niet verzonnen zijn: Vlaminck baseerde deze roman op zijn ervaringen als straathoekwerker in de buurt.

Op de laatste bladzijden klinkt De Driestuiversopera van Bertolt Brecht, ook een verhaal over bedelaars en prostituees. “Eerst komt het vreten, dan pas de moraal”, luiden de bekende regels uit dat stuk. Weinigen kennen het vervolg: “Eerst moet het mogelijk zijn dat arme mensen / van het grote brood zich een stukje snijden.”

Dat is de boodschap die Vlaminck in zijn schitterende columns 'Brieven van Dikke Freddy' telkens opnieuw brengt, en met deze ontroerende roman nog eens krachtig onderstreept.

Een roman over een dakloze in Antwerpen die in de komst van een jonge sekswerker de kans ziet om zijn leven te beteren en het straatleven te ontsnappen. Ronny Van De Kieboom leeft op straat in het Antwerpen van 1993, waar hij na tegenslagen en een voorliefde voor drank terechtkwam. Hij overleeft door kleine criminaliteit en vindt troost in café Het Nachtlicht en zijn vrienden, Half-Zeven-Donker, Johnny Cash en Dikke Freddy. De komst van de jonge, getroebleerde sekswerker Nicky lijkt zijn leven te veranderen, maar het blijkt moeilijk om de straat uit iemand te krijgen… Het verhaal biedt een blik op de onderkant van de samenleving, met een focus op dak- en thuislozen die de marges van de maatschappij bewandelen. Meeslepend en met humor geschreven, afwisselend vanuit de perspectieven van Ronny en Nicky. Het boek bevat grof of expliciet taalgebruik. Erik Vlaminck (Kapellen, 1954) is een Belgische schrijver. Hij schreef eerder o.a. de romans ‘Suikerspin’ en ‘Iconen’ en de column ‘Brieven van Dikke Freddy’.